الْأَرْضِ إِلَّا مَنْ شاءَ اللَّهُ وَ كُلٌّ أَتَوْهُ داخِرِينَ * وَ تَرَى الْجِبالَ تَحْسَبُها جامِدَةً وَ هِيَ تَمُرُّ مَرَّ السَّحابِ صُنْعَ اللَّهِ الَّذِي أَتْقَنَ كُلَّ شَيْءٍ إِنَّهُ خَبِيرٌ بِما تَفْعَلُونَ . « 1 » « . . . در آن هنگام كوه‌ها را مىبينى و چنين گمان ميكنى كه جامدند ( يعنى ساكن و بدون حركت مىباشند ) درحالىكه چنين نيست ؛ اين كوه‌ها در گردش هستند مانند گردش ابرها بر فراز آسمان . » اين آيه به قرينهء اينكه در دنبال آيه نفخ صور وارد شده ، ميخواهد منظرى از مناظر قيامت را نشان دهد ؛ و آن منظره اينست كه كوه‌ها در گردشند . اگر اين گردش ، گردش واقعى است ، در آن زمانى كه آسمانها شكافته شود ، زمين شكافته شود ، درياها به جوش آيد و شعله از روى آب دريا برخيزد و زلزلهء ساعت آمده و مردم را به شدّت تكان ميدهد ، بطورى كه زنان شيرده بچّه‌هاى خود را فراموش كنند و زنان آبستن جنين خود را بر زمين گذارند ؛ ديگر تَحْسَبُها جامِدَةً معنى نداشت . چون ميدانيم كه كوه‌ها در حركت و گردش و ارتعاش و تزلزل و اندكاك است ، و در اين صورت بايد بفرمايد : وَ تَرَى الْجِبالَ مُتَحَرِّكَةً مُتَزَلْزِلَةً لا تَسْتَقِرُّ بِشَىْءٍ ؛ و از اينكه ميفرمايد : كوه‌ها را جامد مىبينى و ليكن جامد نيستند و مانند ابر در مرور و حركتند ، معلوم مىشود كه كوه‌ها همان ظاهر خود را حفظ كرده و با همان صلابت و عظمت و

--> ( 1 ) آيه 87 و 88 ، از سورهء 27 : النّمل